คู่มือครู TECHQUEST 4.1
แบบเกม วิธีใช้ในชั้นเรียน การเชื่อมโยงตัวชี้วัด เกณฑ์ประเมินชิ้นงานจริง และการดูแลข้อมูลส่วนบุคคล
1. ภาพรวมและวงจรการเรียนรู้
TECHQUEST 4.1 “อาณาจักรนักประดิษฐ์ พิชิตภารกิจเทคโนโลยี” เป็นชุดเกมฝึกคิดแบบนักออกแบบและวิศวกร มี 4 อาณาจักร 12 เกม ตั้งแต่อนุบาลถึง ม.3 ทุกด่านใช้วงจรเดียวกัน
ในแต่ละด่าน: ภารกิจ (เรื่องสั้นและเป้าหมายที่วัดได้) → ลงมือ (เลือก วาง ออกแบบ) → ผลพร้อมเหตุผล (บอกว่าพังตรงไหนและเพราะอะไรเป็นตัวเลข) → ปรับปรุง → สะท้อนคิด (คำถาม 1 ข้อหลังผ่านด่าน)
| อาณาจักร | ช่วงวัย | เกม | สถานะ |
|---|---|---|---|
| 🧸 นักคิดตัวจิ๋ว | อนุบาล 1–3 | G01 จับคู่เครื่องมือมหาสนุก · G02 บ้านน้อยของสามหมู · G03 สร้างหอคอยมหัศจรรย์ | เล่นได้ (3 + 4 + 3 ด่าน) |
| 🔨 ช่างคิดช่างสร้าง | ป.1–3 | G04 วัสดุสารพัดประโยชน์ · G05 สะพานข้ามฝั่ง · G06 ภารกิจส่งน้ำ | เล่นได้ (3 + 4 + 3 ด่าน) |
| ⚙️ วิศวกรรุ่นเยาว์ | ป.4–6 | G07 โรงเรียนสีเขียว · G08 ห้องทดลองเครื่องกล · G09 นักประดิษฐ์พิทักษ์โรงเรียน | เล่นได้ (3 + 3 + 3 ด่าน) |
| 🚀 นวัตกรพิชิตอนาคต | ม.1–3 | G10 เทคโนโลยีเปลี่ยนโลก · G11 วิศวกรแก้ปัญหาชุมชน · G12 ห้องทดลองนวัตกรรม | เล่นได้ (3 + 4 × 3 โหมด + 3 ด่าน) |
หลักการออกแบบ: ทุกผลลัพธ์คำนวณจากกติกาที่ตายตัว (ไม่สุ่ม) ครูคำนวณตามได้ด้วยมือ · ไม่มีการแข่งเวลา · ทำผิดได้ไม่จำกัดครั้งและไม่มีการลงโทษ · ตัวละครและภาพวาดขึ้นใหม่ทั้งหมด
2. วิธีใช้ในชั้นเรียน
- นำเข้าสู่บทเรียน (5 นาที): ครูเปิดด่านแรกบนจอหน้าห้อง อ่านภารกิจด้วยกัน (กด “ฟังภารกิจ” ถ้าเครื่องมีเสียงภาษาไทย) ถามว่า “คิดว่าจะเกิดอะไรขึ้น”
- เล่นเป็นคู่ (15–20 นาที): คนหนึ่งลงมือ อีกคนจดสิ่งที่ทดลองและผลที่เห็น สลับกันทุกด่าน · เกม G07 และ G11 มีตารางบันทึกผลในเกมให้ใช้เปรียบเทียบ
- อภิปราย (5–10 นาที): ใช้คำถามสะท้อนคิดหลังผ่านด่านเป็นคำถามทั้งห้อง ให้นักเรียนอธิบายด้วยหลักฐานจากการทดลอง
- ลงมือจริง: ต่อยอดเป็นกิจกรรมจริงตามหัวข้อ 6 (สร้างบ้านจำลอง สะพานไม้ไอติม สำรวจโรงเรียน โครงงานชุมชน)
- สาธิตหน้าชั้น: หน้าแผนที่ → ตั้งค่า → “ปลดล็อกทุกด่าน” (ครูที่เข้าสู่ระบบเปิดได้ทุกด่านอยู่แล้ว)
- ดูผลรายคน: นักเรียนเข้าสู่ระบบแล้วเล่น ผลขึ้นระบบเอง → หน้าครู → เลือกห้อง → แท็บ “ผลเกม” → เลือกเกมที่ขึ้นต้นด้วย “TQ” → พิมพ์ตารางหรือ “ส่งออก CSV” เปิดใน Excel/Google Sheets
- เกม G11 โหมดชั้น: นักเรียนที่เข้าสู่ระบบจะได้โหมดตามชั้นของตนเอง เปลี่ยนได้ที่แถบ “ระดับความท้าทาย” ในเกม
- ปรับใช้กับโรงเรียนอื่น: ชื่อสถานศึกษาตั้งได้ที่หน้าแผนที่ (เมื่อไม่ได้เข้าสู่ระบบ) หรือมาจากข้อมูลโรงเรียนในระบบ · เนื้อเรื่องในเกมใช้คำว่า “โรงเรียนของเรา/ชุมชนของเรา” จึงใช้ได้ทุกโรงเรียน
3. เกมทั้ง 12 เกม และเฉลยสำหรับครู
🧰 G01 จับคู่เครื่องมือมหาสนุก · อนุบาล 1–3 · 3 ด่าน
กติกา: เครื่องมือแต่ละชิ้นมี “สิ่งที่ทำได้” · ใช้ได้เมื่อตรงกับสิ่งที่ปัญหาต้องการ · ร่ม = กันฝนและกันแดด · หมวก = กันแดด · ไฟฉาย = แสงสว่าง · ถุงมือกันร้อน · บัวรดน้ำ · พัดลม = ทำให้เย็น · ไม้กวาด · กรรไกรปลายมน · แปรงสีฟัน
- อนุบาล 1 (4 ข้อ ตัวเลือก 2 ชิ้น): ฝนตก → ร่ม · ห้องมืด → ไฟฉาย · ต้นไม้เหี่ยว → บัวรดน้ำ · ฟันสกปรก → แปรงสีฟัน
- อนุบาล 2 (4 ข้อ ตัวเลือก 3–4 ชิ้น): แดดจ้า → หมวก หรือ ร่ม (ตอบได้ 2 แบบ) · ขนมหก → ไม้กวาด · อากาศร้อน → พัดลม · หม้อร้อน → ถุงมือกันร้อน
- อนุบาล 3 (3 ข้อ ปัญหาคู่ เลือก 2 ชิ้น): ฝนตกตอนค่ำ → ร่ม + ไฟฉาย · ต้นไม้เหี่ยวกลางแดด → บัวรดน้ำ + หมวก · ขนมหกและต้องตัดการ์ด → ไม้กวาด + กรรไกร
ชวนคิด: “ถ้าไม่มีร่ม จะใช้อะไรกันแดดได้อีก” · กิจกรรมจริง: วางของจริงบนโต๊ะ 5–6 ชิ้น ครูเล่าสถานการณ์ ให้เด็กหยิบของที่ช่วยได้แล้วบอกเหตุผล
🐷 G02 บ้านน้อยของสามหมู · อนุบาล 1–3 · 4 ด่าน
กติกา: ความแข็งแรงของผนัง ฟาง 1 · ไม้ 2 · อิฐ 3 · ลมเบา 1 · ปานกลาง 2 · แรงมาก 3 · ผนังรอดเมื่อความแข็งแรง ≥ แรงลม · หลังคาใบตองฝนรั่ว หลังคากระเบื้องกันฝน
- บ้านหลังแรกของลูกหมู: สร้างบ้าน 3 หลังด้วยวัสดุต่างกัน (ฝึกใช้เครื่องมือ สังเกตความต่าง)
- ลมพัดแรง!: เป่าลมทีละระดับ ต้องทดลองลมแรงมากก่อน แล้วแตะบ้านที่ยังอยู่ → บ้านอิฐ
- ซ่อมบ้านให้แข็งแรง: วัสดุมีจำกัด (ไม้ 3 อิฐ 1) ต้องทนลมปานกลาง → ใช้ไม้หรืออิฐทุกชิ้น ไม่ใช้ฟาง
- บ้านกันลมกันฝน: ทนลมปานกลางและฝน → ผนังไม้/อิฐทั้งหมด + หลังคากระเบื้อง
ชวนคิด: “ทำไมบ้านฟางพังก่อน” “ถ้าอิฐมีน้อย จะใช้อะไรแทนได้” · กิจกรรมจริง: สร้างบ้านจำลองจากหลอด ไม้ไอติม กระดาษลัง แล้วทดสอบด้วยพัดลม 3 ระดับ
🧱 G03 สร้างหอคอยมหัศจรรย์ · อนุบาล 1–3 · 3 ด่าน
กติกา: บนสามเหลี่ยม ครึ่งวงกลม และลูกบอล วางอะไรต่อไม่ได้ · ลูกบอลกลิ้งตกเมื่อวางบนบล็อกอื่น · ด่าน 3 มีลม หอคอยตั้งแต่ 4 ชิ้นต้องมีแผ่นยาวล่างสุด · ความสูง สี่เหลี่ยม 60 แผ่นยาว 30 สามเหลี่ยม 50 ครึ่งวงกลม 40
- อนุบาล 1 (ธง 150): สี่เหลี่ยม 3 ชิ้น หรือ สี่เหลี่ยม 2 + สามเหลี่ยมบนสุด
- อนุบาล 2 (ธง 220): สี่เหลี่ยม 2 + แผ่นยาว 2 + สามเหลี่ยมหรือครึ่งวงกลมบนสุด
- อนุบาล 3 (ธง 220 มีลม): แผ่นยาวล่างสุด + สี่เหลี่ยม 3 (+ สามเหลี่ยมบนสุดได้)
กิจกรรมจริง: ต่อบล็อกไม้หรือกล่องให้สูงที่สุดแล้วเป่าด้วยพัดลม เปรียบเทียบฐานแคบกับฐานกว้าง
☂️ G04 วัสดุสารพัดประโยชน์ · ป.1–3 · 3 ด่าน
กติกา (สมบัติคงที่): กระดาษ — พับได้ เบา · ผ้า — แข็งแรง พับได้ เบา · พลาสติก — กันน้ำ ลอยน้ำ พับได้ เบา · ไม้ — กันน้ำ ลอยน้ำ แข็งแรง · โฟม — กันน้ำ ลอยน้ำ เบา · เหล็ก — กันน้ำ แข็งแรง · สิ่งของใช้ได้เมื่อวัสดุมีสมบัติครบทุกข้อที่ต้องการ · ผลทดลองสะสมในตารางบันทึกของนักเรียน
- ป.1: ร่มกันฝน (กันน้ำ) → พลาสติก · เรือของเล่น (ลอยน้ำ) → โฟม · ถุงใส่หนังสือ (แข็งแรง) → ผ้า
- ป.2: ร่มพับได้ (กันน้ำ + พับได้) → พลาสติก · เรือขนส้ม (ลอยน้ำ + แข็งแรง) → ไม้ · กระเป๋าพับเก็บได้ (แข็งแรง + พับได้) → ผ้า
- ป.3: วัสดุ ผ้า พลาสติก ไม้ โฟม ชนิดละชิ้นเดียว → ร่มพับได้ = พลาสติก (ทางเดียว) ทุ่นลอยน้ำ = โฟม เรือขนส้ม = ไม้ กระเป๋า = ผ้า
กิจกรรมจริง: ทดลองวัสดุจริง (ราดน้ำ ลอยในกะละมัง แขวนหนังสือ พับ) บันทึกตาราง ✓ ✗ เทียบกับตารางในเกม
🌉 G05 สะพานข้ามฝั่ง · ป.1–3 · 4 ด่าน
กติกา: แผ่นไม้ไผ่ แรง 2 ราคา 1 · ไม้ แรง 4 ราคา 2 · เหล็ก แรง 7 ราคา 4 · เสาค้ำ ราคา 1 (ปักตรงน้ำลึกไม่ได้) · แต่ละช่วงรับได้ = แรงของแผ่นที่อ่อนที่สุดในช่วง − (จำนวนแผ่นในช่วง − 1) · ผ่านเมื่อทุกช่วงรับได้ ≥ น้ำหนักรถ และไม่เกินงบ
| ด่าน | โจทย์ | ตัวอย่างคำตอบ |
|---|---|---|
| 1 | กว้าง 2 ช่อง น้องต้นกล้าหนัก 1 | วัสดุอะไรก็ได้ครบ 2 ช่อง |
| 2 | กว้าง 4 ช่อง รถเข็นผักหนัก 3 | ไม้ 4 แผ่น + เสาค้ำที่รอย 2 (ช่วงละ 2 แผ่น รับได้ 4 − 1 = 3) |
| 3 | กว้าง 5 ช่อง รถกระบะหนัก 4 งบ 18 น้ำลึกที่รอย 2 | ถูกที่สุด 17 เหรียญ: ไม้ | เหล็ก เหล็ก | ไม้ | ไม้ เสาที่รอย 1 3 4 |
| 4 | กว้าง 6 ช่อง รถบรรทุกหนัก 5 งบ 26 น้ำลึกที่รอย 3 | เหล็ก 6 แผ่น เสาที่รอย 2 และ 4 = 26 เหรียญ (ช่วงละ 2 แผ่น รับได้ 7 − 1 = 6) |
กิจกรรมจริง: สะพานไม้ไอติม/กระดาษข้ามช่องว่าง 30 ซม. ทดสอบด้วยเหรียญ บันทึกจำนวนเหรียญก่อนพัง แล้วปรับปรุง
🚰 G06 ภารกิจส่งน้ำ · ป.1–3 · 3 ด่าน
กติกา: น้ำไหลจากถังเข้าช่องแรก แล้วไหลต่อเมื่อปลายท่อหันชนกันพอดี (ทีละชั้น) · ปลายท่อที่มีน้ำแต่ไม่ต่อกับอะไร = รั่ว · ผ่านเมื่อทุกแปลงได้น้ำและไม่รั่ว
- ป.1: หมุนท่อ 6 ชิ้นที่วางไว้ให้ต่อกัน (ท่องอมุมบนซ้ายต้องหันไปทางถังและลงล่าง)
- ป.2: วางท่อเองอ้อมหิน 4 ก้อน ใช้น้อยสุด 8 ชิ้น (ตรง 4 งอ 4)
- ป.3: ท่อสามทางที่ช่องกลางแถวที่ 2 แยกขึ้นแปลง ก และลงไปแปลง ข ใช้ 8 ชิ้น (ตรง 6 งอ 1 สามทาง 1)
กิจกรรมจริง: ต่อหลอดดูดหรือท่อพีวีซีเล็กส่งน้ำจากขวดไปกระถาง หาจุดรั่วแล้วแก้
🏫 G07 โรงเรียนสีเขียว · ป.4–6 · 3 ด่าน
กติกา: ค่าตั้งต้นต่อเดือน ขยะ 300 กก. น้ำ 400 ลบ.ม. ไฟฟ้า 3,000 หน่วย · แต่ละมาตรการมีราคาและผลคงที่ · ผลข้างเคียงรู้เมื่อทดลอง (เผาขยะ: คะแนนสิ่งแวดล้อม −25 · ถังขยะเพิ่ม: ขยะไม่ลด · น้ำพุ: น้ำ +30 ไฟ +100) · คะแนนสิ่งแวดล้อม = ค่าตั้งต้น + ผลรวมคะแนนมาตรการ · ด่าน 3 จำลอง 6 เดือน มาตรการ 👥 เหลือผลครึ่งเดียวตั้งแต่เดือน 4 ถ้าไม่มีสภานักเรียนติดตามผล
| ด่าน | เป้าหมาย | ชุดที่ถูกที่สุด |
|---|---|---|
| 1 ลดขยะ (ป.4) | ขยะ ≤ 180 กก. งบ 800 คะแนน ≥ 60 | ปุ๋ยหมัก + กล่องข้าวส่วนตัว = 500 บาท ขยะ 180 คะแนน 65 (ได้เหรียญผู้พิทักษ์ฯ เมื่อคะแนน ≥ 70 เช่น ธนาคารขยะ + ปุ๋ยหมัก) |
| 2 น้ำและไฟ (ป.5) | น้ำ ≤ 300 ไฟ ≤ 2,400 งบ 3,500 | ซ่อมก๊อก + น้ำฝน + เวรปิดไฟ + บังแดด + ล้างแอร์ = 3,000 บาท ประหยัดเดือนละ 4,000 บาท |
| 3 ทั้งภาคเรียน (ป.6) | เดือนที่ 6: ขยะ ≤ 150 น้ำ ≤ 300 ไฟ ≤ 2,300 คะแนน ≥ 80 งบ 4,500 | สภานักเรียน + ปุ๋ยหมัก + ธนาคารขยะ + ซ่อมก๊อก + น้ำฝน + เวรปิดไฟ + บังแดด + ล้างแอร์ = 4,000 บาท |
กิจกรรมจริง: สำรวจขยะ น้ำ ไฟของโรงเรียนจริง 1 สัปดาห์ (ชั่งขยะ อ่านมิเตอร์) เสนอมาตรการต่อผู้บริหารพร้อมตัวเลข
🏗️ G08 ห้องทดลองเครื่องกล · ป.4–6 · 3 ด่าน
กติกา (ไม่คิดแรงเสียดทาน): คาน แรง = น้ำหนัก × ระยะน้ำหนัก ÷ ระยะแรง · มือกดลง 30 ซม. ของยกขึ้น 30 × ระยะน้ำหนัก ÷ ระยะแรง · รอก แรง = น้ำหนัก ÷ จำนวนเส้นเชือก เชือกที่ต้องดึง = จำนวนเส้น × ความสูง
- ป.4 คาน: กล่องหนัก 20 แรง 20 ต้องยก ≥ 10 ซม. → จุดหมุนช่อง 3–5 · ลังหนัก 40 แรง 15 ต้องยก ≥ 6 ซม. → ช่อง 2 เท่านั้น
- ป.5 รอก: ชักธง → รอกเดี่ยวตายตัว · ยกถังปูน 60 สูง 3 ม. แรง 35 เชือก 8 ม. → รอกตายตัว + รอกเคลื่อนที่
- ป.6 (แรง ≤ 25 งบ 1,200): ย้ายกระสอบ = รถเข็น (24) · ตักน้ำจากบ่อ = รอกกว้าน (12.5) · ขนโต๊ะขึ้นเวที = ทางลาด (20) รวม 1,100 บาท
กิจกรรมจริง: คานไม้บรรทัดกับดินสอเป็นจุดหมุน ยกเหรียญ ย้ายจุดหมุนแล้วบันทึกจำนวนเหรียญที่ต้องใช้
🦺 G09 นักประดิษฐ์พิทักษ์โรงเรียน · ป.4–6 · 3 ด่าน
- ป.4 สำรวจ 11 จุด: เสี่ยง 8 จุด (ทางเดินมืด ตะปูโผล่ สายไฟชำรุด บันไดแตก พื้นห้องน้ำเปียก ถังดับเพลิงหมดอายุ ยางเก่ามีน้ำขัง กิ่งไม้แห้ง) · ปลอดภัย 3 จุด (ป้ายทางหนีไฟ ถังขยะมีฝา ก๊อกน้ำดื่ม)
- ป.5 ตารางความเสี่ยง: ความเสี่ยง = โอกาส × ความรุนแรง · สายไฟ 3×3 · พื้นเปียก 3×2 · กิ่งไม้ 2×3 · ทางมืด 2×2 · ถังดับเพลิง 1×3 · ตะปู 1×1 · แก้ก่อน: สายไฟ → กิ่งไม้ → พื้นเปียก (คะแนนเท่ากันให้แก้ที่รุนแรงกว่าก่อน)
- ป.6 ออกแบบและจำลอง 1 สัปดาห์ (งบ 3,000): วิธีที่ได้ผลต้องเหลือความเสี่ยง ≤ 3 · ถูกที่สุด ช่างไฟเปลี่ยนสาย 800 + ล้อมเชือกใต้ต้นไม้ 150 + แผ่นยางกันลื่น 700 + ไฟ LED เซนเซอร์ 900 = 2,550 บาท · ป้ายเตือน เทปพันเอง ถูพื้นวันละครั้ง พกไฟฉาย ไม่พอ
กิจกรรมจริง: เดินสำรวจโรงเรียนจริงเป็นกลุ่ม ถ่ายภาพเฉพาะสถานที่ (ไม่ถ่ายหน้าคน) ทำตารางความเสี่ยง แล้วเสนอวิธีแก้ 1 จุดต่อผู้บริหาร
📱 G10 เทคโนโลยีเปลี่ยนโลก · ม.1–3 · 3 ด่าน (ม.1/1 · ม.2/1 · ม.3/1)
- ม.1: ระบบหม้อหุงข้าว ตัวป้อน = ข้าว น้ำ ไฟฟ้า · กระบวนการ = ขดลวดความร้อน · ผลผลิต = ข้าวสุก · ข้อมูลย้อนกลับ = ตัวตรวจความร้อนตัดไฟ · วิวัฒนาการ หม้อดิน → หม้อโลหะ → หม้อไฟฟ้า → หม้อดิจิทัล · ปัจจัย วัสดุใหม่ / ไฟฟ้าและความสะดวก / อิเล็กทรอนิกส์
- ม.2: แนวโน้มที่ข้อมูลสนับสนุน = LED ใช้มากขึ้น และโซลาร์ราคาถูกลง · ค่าใช้จ่าย 5 ปี หลอดไส้ 96,500 · LED ต่อสายไฟ 57,000 · LED โซลาร์ 50,000 → เลือกโซลาร์ และวางแผนกำจัดแบตเตอรี่เก่าอย่างถูกวิธี
- ม.3: หม้อหุงข้าว ↔ วัสดุแม่เหล็กไวต่อความร้อน · โซลาร์เซลล์ ↔ สารกึ่งตัวนำ · ตู้เย็น ↔ การระเหยดูดความร้อน · GPS ↔ ระยะทาง = อัตราเร็ว × เวลา · ไฟ 20 ดวง × 10 W × 12 ชม. = 2,400 Wh → แผง 100 W × 5 ชม. = 500 Wh → 5 แผง · แบตเตอรี่ 2,400 Wh
ข้อมูลแนวโน้มในด่าน 2 เป็นข้อมูลสมมุติเพื่อการเรียนรู้ ครูอาจให้นักเรียนสืบค้นข้อมูลจริงเพิ่ม
🏘️ G11 วิศวกรแก้ปัญหาชุมชน · ม.1–3 · 4 ด่าน × โหมด ม.1/ม.2/ม.3
เรื่องเดียวต่อเนื่อง: น้ำท่วมขังถนนหน้าโรงเรียน
| ด่าน | สิ่งที่นักเรียนทำ | ความต่างตามโหมดชั้น | คำตอบ |
|---|---|---|---|
| 1 ระบุปัญหา | คัดข้อมูลที่เชื่อถือได้ 4 แหล่ง (ตัดข่าวลือ) เลือกปัญหาที่ควรแก้ก่อน สรุปกรอบปัญหา | ม.1 กรอบ 3 ช่อง (ใคร ที่ไหน สาเหตุ) · ม.2 +เป้าหมายวัดได้ +เงื่อนไข · ม.3 +การใช้ข้อมูลของผู้อื่น (ทรัพย์สินทางปัญญา ข้อมูลส่วนบุคคล) | น้ำท่วมขัง · ทุกช่องคือข้อความที่อิงข้อมูลและวัดได้ |
| 2 ตัดสินใจ | ตัดแนวทางที่ผิดเงื่อนไข ให้คะแนนตามเกณฑ์ เลือกพร้อมเหตุผล เรียงขั้นตอนการทำงาน | ม.1 ตารางให้คะแนนไว้แล้ว · ม.2 ให้คะแนนเอง · ม.3 ตั้งน้ำหนักเกณฑ์ (ความปลอดภัย ×3 ดูแลรักษา ×2 อื่น ×1) | ตัด B (ลดน้ำ 25) D (งบ/เวลา) E (ลดน้ำ 5) · A 13 : C 7 (ม.3 ถ่วงน้ำหนัก A 22 : C 10) · เลือก A |
| 3 ทดสอบ | เลือกท่อ ตะแกรง สวนซึมน้ำ ผิวถนน ทดสอบฝน 35 50 70 มม./ชม. ถ้าไม่ผ่านต้องวิเคราะห์สาเหตุก่อนแก้ | ม.1–2 น้ำขัง ≤ 10 ซม. · ม.3 ≤ 8 ซม. | ท่อ 40 + ตะแกรง + สวนกลาง = 17,000 บาท ฝน 70 → (70 − 60) × 0.8 = 8 ซม. |
| 4 นำเสนอ | เรียงสไลด์ 6 แผ่น ตัดการ์ดที่ผิดลิขสิทธิ์/ข้อมูลส่วนบุคคล/ไม่มีหลักฐาน | ม.2 +เลือกวิธีนำเสนอตามผู้ฟัง 2 กลุ่ม · ม.3 +3 กลุ่ม และการต่อยอดอาชีพที่ถูกหลักทรัพย์สินทางปัญญา | ปัญหา → สาเหตุ → ทางเลือก → แผน → ผลทดสอบ → การปรับปรุง |
จบด่าน 4 เกมสรุป “คะแนนจากเกม” 100 คะแนน (ระบุปัญหา 25 ออกแบบ 30 ทดสอบ 30 นำเสนอ 15) จากดาวที่ดีที่สุดของแต่ละด่าน ใช้เป็นหลักฐานประกอบเท่านั้น
🔌 G12 ห้องทดลองนวัตกรรม · ม.1–3 · 3 ด่าน (ม.1/5 · ม.2/5 · ม.3/5)
- ม.1 เครื่องเตือนน้ำล้นถัง: คีมปอกสายไฟ · สว่าน + แว่นตานิรภัย · บิดเกลียวแล้วพันเทปพันสายไฟ · วงจร แบตเตอรี่ → ขั้วตรวจน้ำ → ออด · ขั้วตรวจน้ำใต้ขอบถัง 2 ซม.
- ม.2 รถพลังหนังยางบรรทุกขวดน้ำ: ระยะ = หนังยาง × ประสิทธิภาพแกน × ตัวคูณล้อ × 2 ÷ น้ำหนักรวม · ต้อง ≥ 3 ม. งบ ≤ 30 → ฟิวเจอร์บอร์ด + แกนในหลอดดูด + ล้อซีดีเก่า + หนังยาง 4 เส้น = 3.84 ม. 16 บาท
- ม.3 กฎของโอห์ม (9 V · LED ดวงละ 2 V · 10–20 mA): LED 1 ดวง 470 Ω → 14.9 mA · LED 3 ดวงอนุกรม 220 Ω → 13.6 mA · ความปลอดภัย: วางหัวแร้งบนแท่น ทำในที่อากาศถ่ายเท ถอดแบตเตอรี่ก่อนแก้วงจร
กิจกรรมจริง: ทำเครื่องเตือนน้ำล้นหรือรถพลังหนังยางจริง ครูใช้แบบสังเกตการใช้เครื่องมือและความปลอดภัยประกอบ (ตัวชี้วัด ม.x/5)
4. ดาวและเหรียญรางวัล
ดาว: ผ่านด่าน = อย่างน้อย 1 ดาวเสมอ · ดาวเพิ่มเมื่อทดลองน้อยครั้งแต่มีเหตุผล (ไม่มีการจับเวลา) · ระบบเก็บดาวที่ดีที่สุดและจำนวนครั้งที่ทดลองส่งให้ครู
5. การเชื่อมโยงตัวชี้วัด ว 4.1 ม.1–3
⚠️ การผ่านด่านในเกมไม่เท่ากับการผ่านตัวชี้วัด เกมเป็นการฝึกและหลักฐานประกอบ ครูต้องประเมินร่วมกับชิ้นงานจริง การทดสอบจริง และการนำเสนอ ตามเกณฑ์ในหัวข้อ 6
ข้อความตัวชี้วัดคัดจากชุดตำรา “การออกแบบและเทคโนโลยี ม.1–3” ของเว็บนี้ · ระดับประถมไม่มีตัวชี้วัด ว 4.1 เกม G02 G05 G07 จึงเชื่อมกับพัฒนาการปฐมวัยและ ว 4.2 ที่เกี่ยวกับการแก้ปัญหาและเหตุผลเชิงตรรกะ
| รหัส | ตัวชี้วัด | ฝึกในเกม |
|---|---|---|
| ว 4.1 ม.1/1 | อธิบายแนวคิดหลักของเทคโนโลยีในชีวิตประจำวันและวิเคราะห์สาเหตุหรือปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี | G10 ด่าน 1 |
| ว 4.1 ม.1/2 | ระบุปัญหาหรือความต้องการในชีวิตประจำวัน รวบรวม วิเคราะห์ข้อมูลและแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับปัญหา | G11 ด่าน 1 (โหมด ม.1) |
| ว 4.1 ม.1/3 | ออกแบบวิธีการแก้ปัญหา โดยวิเคราะห์เปรียบเทียบ และตัดสินใจเลือกข้อมูลที่จำเป็น นำเสนอแนวทางการแก้ปัญหาให้ผู้อื่นเข้าใจ วางแผนและดำเนินการแก้ปัญหา | G11 ด่าน 2 และ 4 |
| ว 4.1 ม.1/4 | ทดสอบ ประเมินผล และระบุข้อบกพร่องที่เกิดขึ้น พร้อมทั้งหาแนวทางการปรับปรุงแก้ไข และนำเสนอผลการแก้ปัญหา | G11 ด่าน 3 และ 4 |
| ว 4.1 ม.1/5 | ใช้ความรู้และทักษะเกี่ยวกับวัสดุ อุปกรณ์ เครื่องมือ กลไก ไฟฟ้า หรืออิเล็กทรอนิกส์เพื่อแก้ปัญหาได้อย่างถูกต้อง เหมาะสม และปลอดภัย | G12 ด่าน 1 + ชิ้นงานจริง |
| ว 4.1 ม.2/1 | คาดการณ์แนวโน้มเทคโนโลยีที่จะเกิดขึ้นโดยพิจารณาจากสาเหตุหรือปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี และวิเคราะห์ เปรียบเทียบ ตัดสินใจเลือกใช้เทคโนโลยี โดยคำนึงถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นต่อชีวิต สังคม และสิ่งแวดล้อม | G10 ด่าน 2 |
| ว 4.1 ม.2/2 | ระบุปัญหาหรือความต้องการในชุมชนหรือท้องถิ่น สรุปกรอบของปัญหา รวบรวม วิเคราะห์ข้อมูลและแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับปัญหา | G11 ด่าน 1 (โหมด ม.2) |
| ว 4.1 ม.2/3 | ออกแบบวิธีการแก้ปัญหา โดยวิเคราะห์ เปรียบเทียบ และตัดสินใจเลือกข้อมูลที่จำเป็นภายใต้เงื่อนไขและทรัพยากรที่มีอยู่ นำเสนอแนวทางการแก้ปัญหาให้ผู้อื่นเข้าใจ วางแผนขั้นตอนการทำงานและดำเนินการแก้ปัญหาอย่างเป็นขั้นตอน | G11 ด่าน 2 และ 4 |
| ว 4.1 ม.2/4 | ทดสอบ ประเมินผล และอธิบายปัญหาหรือข้อบกพร่องที่เกิดขึ้น ภายใต้กรอบเงื่อนไข พร้อมทั้งหาแนวทางการปรับปรุงแก้ไข และนำเสนอผลการแก้ปัญหา | G11 ด่าน 3 และ 4 |
| ว 4.1 ม.2/5 | ใช้ความรู้และทักษะเกี่ยวกับวัสดุ อุปกรณ์ เครื่องมือ กลไก ไฟฟ้า และอิเล็กทรอนิกส์เพื่อแก้ปัญหาหรือพัฒนางานได้อย่างถูกต้อง เหมาะสม และปลอดภัย | G12 ด่าน 2 + ชิ้นงานจริง |
| ว 4.1 ม.3/1 | วิเคราะห์สาเหตุหรือปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี และความสัมพันธ์ของเทคโนโลยีกับศาสตร์อื่น โดยเฉพาะวิทยาศาสตร์หรือคณิตศาสตร์ เพื่อเป็นแนวทางการแก้ปัญหาหรือพัฒนางาน | G10 ด่าน 3 |
| ว 4.1 ม.3/2 | ระบุปัญหาหรือความต้องการของชุมชนหรือท้องถิ่น เพื่อพัฒนางานอาชีพ สรุปกรอบของปัญหา รวบรวม วิเคราะห์ข้อมูลและแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับปัญหา โดยคำนึงถึงความถูกต้องด้านทรัพย์สินทางปัญญา | G11 ด่าน 1 (โหมด ม.3 รวมทรัพย์สินทางปัญญา) และด่าน 4 (ต่อยอดอาชีพ) |
| ว 4.1 ม.3/3 | ออกแบบวิธีการแก้ปัญหา โดยวิเคราะห์เปรียบเทียบ และตัดสินใจเลือกข้อมูลที่จำเป็นภายใต้เงื่อนไขและทรัพยากรที่มีอยู่ นำเสนอแนวทางการแก้ปัญหาให้ผู้อื่นเข้าใจด้วยเทคนิคหรือวิธีการที่หลากหลาย วางแผนขั้นตอนการทำงานและดำเนินการแก้ปัญหาอย่างเป็นขั้นตอน | G11 ด่าน 2 (น้ำหนักเกณฑ์) และ 4 (ผู้ฟัง 3 กลุ่ม) |
| ว 4.1 ม.3/4 | ทดสอบ ประเมินผล วิเคราะห์และให้เหตุผลของปัญหาหรือข้อบกพร่องที่เกิดขึ้นภายใต้กรอบเงื่อนไข พร้อมทั้งหาแนวทางการปรับปรุงแก้ไข และนำเสนอผลการแก้ปัญหา | G11 ด่าน 3 (วิเคราะห์สาเหตุก่อนปรับปรุง เกณฑ์ 8 ซม.) และ 4 |
| ว 4.1 ม.3/5 | ใช้ความรู้และทักษะเกี่ยวกับวัสดุ อุปกรณ์ เครื่องมือ กลไก ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ให้ถูกต้องกับลักษณะของงาน และปลอดภัย เพื่อแก้ปัญหาหรือพัฒนางาน | G12 ด่าน 3 + ชิ้นงานจริง |
| ปฐมวัย | พัฒนาการด้านการสังเกต มิติสัมพันธ์ และการแก้ปัญหา | G01 · G02 · G03 |
| ว 4.2 ป.1/1 · ป.2/1 | แก้ปัญหาอย่างง่ายโดยใช้การลองผิดลองถูก การเปรียบเทียบ · แสดงลำดับขั้นตอนการแก้ปัญหาอย่างง่าย | G02 · G04 · G05 · G06 |
| ว 4.2 ป.4/1 · ป.5/1 · ป.6/1 | ใช้เหตุผลเชิงตรรกะในการแก้ปัญหา การอธิบายการทำงาน การคาดการณ์ผลลัพธ์ · (ป.6) ออกแบบวิธีการแก้ปัญหาที่พบในชีวิตประจำวัน | G07 · G08 · G09 |
6. เกณฑ์ประเมินชิ้นงานจริง (ม.1–3 ใช้ต่อจาก G11)
มอบหมายให้นักเรียนเป็นกลุ่ม 3–4 คน เลือกปัญหาจริงในโรงเรียนหรือชุมชน ทำตามขั้นตอนเดียวกับ G11 แล้วประเมินด้วยเกณฑ์นี้ (น้ำหนักเท่ากับคะแนนจากเกม)
| เกณฑ์ (น้ำหนัก) | 4 ดีมาก | 3 ดี | 2 พอใช้ | 1 ปรับปรุง |
|---|---|---|---|---|
| ระบุปัญหาและรวบรวมข้อมูล (25%) | กรอบปัญหาครบ (ใคร ที่ไหน สาเหตุ เป้าหมายที่วัดได้ เงื่อนไข) ใช้ข้อมูล ≥ 3 แหล่งที่เชื่อถือได้ อ้างอิงที่มา | กรอบครบแต่เป้าหมายยังวัดผลไม่ได้ชัด ใช้ข้อมูล 2 แหล่ง | ระบุปัญหาได้ แต่ใช้ความเห็นมากกว่าข้อมูล | ปัญหาไม่ชัด หรือเขียนวิธีแก้แทนปัญหา |
| ออกแบบและวางแผน (30%) | เปรียบเทียบ ≥ 3 แนวทางด้วยเกณฑ์ชัดเจน ภายใต้เงื่อนไขและทรัพยากร ร่างแบบมีขนาด วัสดุ ขั้นตอนครบ | เปรียบเทียบ 2 แนวทาง แบบและขั้นตอนครบ | มีแบบร่างแต่ไม่ได้เปรียบเทียบทางเลือก | ไม่มีแบบร่างหรือแผน |
| ทดสอบ ประเมินผล ปรับปรุง (30%) | ทดสอบหลายสถานการณ์ บันทึกเป็นตัวเลข วิเคราะห์และให้เหตุผลของข้อบกพร่อง ปรับปรุงแล้วทดสอบซ้ำ | ทดสอบและปรับปรุง 1 รอบ มีบันทึกผล | ทดสอบครั้งเดียว ไม่ได้ปรับปรุง | ไม่ได้ทดสอบ |
| นำเสนอผล (15%) | ลำดับชัด มีหลักฐาน เหมาะกับผู้ฟัง อ้างอิงที่มา (ม.3 ใช้วิธีที่หลากหลาย) | ลำดับชัด มีหลักฐานบางส่วน | นำเสนอได้แต่ขาดหลักฐาน | นำเสนอไม่เป็นลำดับ |
คิดคะแนน: (ระดับที่ได้ ÷ 4) × น้ำหนัก แล้วรวม 100 คะแนน · ม.1 เน้นปัญหาในชีวิตประจำวัน · ม.2 ปัญหาในชุมชนภายใต้เงื่อนไข · ม.3 เพิ่มการพัฒนางานอาชีพและทรัพย์สินทางปัญญา · งานที่ใช้เครื่องมือช่างหรือไฟฟ้าให้ประเมินความปลอดภัย (ม.x/5) แยกด้วยแบบสังเกต
กิจกรรมจริงระดับอนุบาล–ประถม: อยู่ท้ายเฉลยของแต่ละเกมในหัวข้อ 3 (ทุกเกมมีกิจกรรมลงมือจริงคู่กัน) · ประเมินด้วยการสังเกต: สังเกต เปรียบเทียบ บอกเหตุผล บันทึกผล ปรับปรุง
7. ตารางสรุป 12 เกม
| เกม | ชั้น | ด่าน | กลไกหลัก | ชื่อในหน้าครู |
|---|---|---|---|---|
| G01 จับคู่เครื่องมือมหาสนุก | อนุบาล | 3 | แตะเครื่องมือแก้ปัญหาในภาพ | TQ จับคู่เครื่องมือมหาสนุก |
| G02 บ้านน้อยของสามหมู | อนุบาล | 4 | สร้างบ้านจากวัสดุ ทดสอบลมและฝน | TQ บ้านน้อยของสามหมู |
| G03 สร้างหอคอยมหัศจรรย์ | อนุบาล | 3 | ต่อบล็อกให้ถึงธง ฐานกว้างต้านลม | TQ สร้างหอคอยมหัศจรรย์ |
| G04 วัสดุสารพัดประโยชน์ | ป.1–3 | 3 | ทดลองสมบัติวัสดุ ตารางบันทึกผล | TQ วัสดุสารพัดประโยชน์ |
| G05 สะพานข้ามฝั่ง | ป.1–3 | 4 | วางแผ่นสะพานและเสาค้ำ ภายใต้งบ | TQ สะพานข้ามฝั่ง |
| G06 ภารกิจส่งน้ำ | ป.1–3 | 3 | ต่อท่อ หมุนท่อ แยกน้ำ หาจุดรั่ว | TQ ภารกิจส่งน้ำ |
| G07 โรงเรียนสีเขียว | ป.4–6 | 3 | เลือกมาตรการ ขยะ น้ำ ไฟ จำลอง 6 เดือน | TQ โรงเรียนสีเขียว |
| G08 ห้องทดลองเครื่องกล | ป.4–6 | 3 | คาน รอก เลือกเครื่องกลตามงาน | TQ ห้องทดลองเครื่องกล |
| G09 นักประดิษฐ์พิทักษ์โรงเรียน | ป.4–6 | 3 | สำรวจจุดเสี่ยง ตารางความเสี่ยง จำลองสัปดาห์ | TQ นักประดิษฐ์พิทักษ์โรงเรียน |
| G10 เทคโนโลยีเปลี่ยนโลก | ม.1–3 | 3 | ระบบ วิวัฒนาการ ผลกระทบ วิทย์–คณิต | TQ เทคโนโลยีเปลี่ยนโลก |
| G11 วิศวกรแก้ปัญหาชุมชน | ม.1–3 | 4 | ระบุปัญหา ตัดสินใจ ทดสอบ นำเสนอ | TQ วิศวกรแก้ปัญหาชุมชน |
| G12 ห้องทดลองนวัตกรรม | ม.1–3 | 3 | เครื่องมือ วงจร กลไก กฎของโอห์ม | TQ ห้องทดลองนวัตกรรม |
| รวม | 39 | ผลขึ้นแท็บ “ผลเกม” ของหน้าครู · ส่งออก CSV ได้ | ||
8. ข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA)
- เก็บอะไร: ต่อด่านเก็บเฉพาะ ดาว จำนวนครั้งที่ทดลอง จำนวนครั้งที่เล่น และวันที่ · ไม่มีกล้อง ไม่มีไมโครโฟน ไม่ให้พิมพ์ข้อมูลส่วนตัวในเกม
- เก็บที่ไหน: ไม่ได้เข้าสู่ระบบ = อยู่ในเบราว์เซอร์เครื่องนั้นเท่านั้น · เข้าสู่ระบบ = ส่งดาวและจำนวนครั้งขึ้นเซิร์ฟเวอร์ของเว็บ ให้ครูประจำห้องดู · เหรียญรางวัลและบันทึกการออกแบบล่าสุดอยู่ในเครื่องเท่านั้น
- เครื่องใช้ร่วมกัน: ผลในเครื่องแยกตามนักเรียน และลบออกเมื่อออกจากระบบ · หน้าแผนที่มีปุ่ม “ล้างผลการเล่นในเครื่องนี้”
- ไฟล์ CSV: มีชื่อนักเรียน ครูควรเก็บในเครื่องของโรงเรียน ไม่ส่งต่อสาธารณะ
- ในเกม G11: สอนให้บันทึกบทสัมภาษณ์ด้วย “บทบาท” ไม่ใช้ชื่อและเบอร์โทร และขออนุญาตก่อนใช้ภาพหรือข้อมูลของผู้อื่น
9. ผลการทดสอบและแผนพัฒนาต่อ
ทดสอบแล้ว (พ.ย. 2569 บนเครื่องจำลองเซิร์ฟเวอร์):
- ทุกด่านของ 12 เกม เล่นทั้งทางที่ผิดและทางที่ถูก ข้อความบอกเหตุผลตรงกับกติกา ตัวเลขตรงกับการคำนวณด้วยมือในหัวข้อ 3
- G11 ทดสอบโหมด ม.2 และ ม.3 (จำนวนช่องกรอบปัญหา น้ำหนักเกณฑ์ เกณฑ์ 8 ซม. ผู้ฟัง 3 กลุ่ม) · การปลดล็อกด่านตามลำดับ · ดาวและเหรียญ · คำถามสะท้อนคิด
- หน้าจอคอมพิวเตอร์และโทรศัพท์ (กว้าง 375 px) ปุ่มสัมผัสขนาดอย่างน้อย 44 px · โหมดลดการเคลื่อนไหว
ยังไม่ได้ทดสอบ: การซิงก์ผลกับเซิร์ฟเวอร์จริง (PHP/MySQL) · iPad/Android จริง · เสียงอ่านภาษาไทยในแต่ละเครื่อง · โปรแกรมอ่านหน้าจอแบบเต็มรูปแบบ · การใช้จริงในห้องเรียน
| ระยะ | งาน |
|---|---|
| 1 (เสร็จ) | เครื่องยนต์ แผนที่ 4 อาณาจักร เกม G02 G05 G07 G11 (15 ด่าน) ผลขึ้นหน้าครูและส่งออก CSV คู่มือครู |
| 2 (เสร็จ) | G01 G04 G09 (9 ด่าน) |
| 3 (เสร็จ) | G03 G06 G08 G10 G12 (15 ด่าน) → ครบ 12 เกม 39 ด่าน · ครอบคลุม ว 4.1 ม.x/1–5 ทุกข้อ |
| ต่อไป | ทดลองใช้จริงที่โรงเรียนต้นแบบ เก็บข้อเสนอแนะ ปรับความยาก · รายงานครูรายตัวชี้วัด (รวมหลักฐานจากเกมกับคะแนนชิ้นงานจริง) · โหมดกลุ่ม 1 เครื่องหลายคน · ใบงานพิมพ์ได้ทุกเกม |